Σε τι είμαστε σήμερα καλύτεροι από τον Χίτλερ, τον Στάλιν και τον Μουσολίνι;
Την τελευταία φορά που ήρθα στην Ελλάδα πέρασα υπέροχα. Τη λάτρεψα. Ενιωσα ότι ήρθα σε επαφή με κάτι πολύ πολύ παλιό, πανάρχαιο και, γνωρίζοντας διαφορετικούς ανθρώπους, αισθάνθηκα να ταξιδεύω από ευαισθησία σε ευαισθησία, όπως όταν ταξιδεύει κανείς από χώρα σε χώρα διασχίζοντας σύνορα. Ερχονταν σπίτι μας πολλοί άνθρωποι και μας έφερναν ο καθένας κι από κάτι που είχε φτιάξει μόνος του, φαγητά και σάλτσες και λάδι και ξίδι και γλυκά κι ένα σωρό πράγματα. Εμεινα κατάπληκτη από το πόσο ζεστοί κι ευγενικοί και περιποιητικοί ήταν οι άνθρωποι.
Το δικό μου ταξίδι στη μουσική είναι μακρύ: Αρχισε όταν ήμουν 12 χρονών και μέχρι σήμερα, που έχω πια περάσει τα 40, μου έχει δώσει την ευκαιρία να γνωρίσω πολλές πτυχές της ζωής. Κάποιες εμπειρίες μου από το χώρο της μουσικής βιομηχανίας υπήρξαν πολύ οδυνηρές. Είναι ένας χώρος πολύ δύσκολος κι από πολλές απόψεις ταπεινωτικός. Αλλά εμείς που ζούμε στη Δύση και είμαστε ευκατάστατοι, αν δεν περάσουμε από τέτοιου είδους εμπειρίες, δεν διαμορφωνόμαστε ως άνθρωποι έτσι ώστε να συνειδητοποιήσουμε την προνομιούχο θέση μας. Κι εμείς, αν θέλουμε ως ανθρώπινα όντα να εξελιχθούμε και να συνεχίσουμε, θα πρέπει να γίνουμε ένα μαντείο που αντηχεί και ερμηνεύει με ακρίβεια όλα εκείνα που εμείς θεωρούμε αληθινά, αλλιώς δεν υπάρχει λόγος να επιδιώξουμε τίποτα κι όλες μας οι προσπάθειες είναι μέτριες και μάταιες και βαρετές.
Καθώς μεγαλώνω, αισθάνομαι ότι γίνομαι όλο και πιο εύθραυστη, ότι η δουλειά δεν με κάνει πιο δυνατή αλλά πιο ευαίσθητη. Κι αυτό συμβαίνει γιατί ως καλλιτέχνης εκτίθεσαι και φέρεις ευθύνη για το πώς παρουσιάζεις τον εαυτό σου και τη δουλειά σου και οι άλλοι περιμένουν από σένα να εξηγείς αυτό που κάνεις. Αισθάνομαι ότι το κοινό με επιφορτίζει με ένα ποσοστό ευθύνης, επειδή επηρεάζω την αντίληψη που έχει για την Τέχνη και τη μουσική. Εγώ όμως δεν επιθυμώ να κάνω κάτι τέτοιο. Θέλω να τους δείξω μέσα από έναν κόσμο χωρίς λέξεις ότι κι εκείνοι μπορούν να γράψουν μουσική, ότι κι εκείνοι μπορούν να έρθουν σε επαφή μεταξύ τους μέσω ενός αθώου ταξιδιού της καρδιάς με προορισμό τις εύθραυστες εκείνες έννοιες που τους βοηθούν να βρουν το δικό τους τόπο ανάπαυσης.
Η παγκοσμιοποίηση μας έχει κάνει να συνειδητοποιήσουμε ακόμα πιο βαθιά ότι χωρίς αυτή την επαφή μας με τα πολύτιμα και εύθραυστα αυτής της ζωής, είτε αυτό είναι η φύση είτε ο σεβασμός και η αγάπη για κάποιον ή για κάτι, πέφτουμε μέσα σε μια ομοιόμορφη σούπα και χάνουμε την αυτοπεποίθησή μας. Ετσι, ό,τι έχει να κάνει με τη μουσική και το τραγούδι έχει σκοπό να μας δείξει το δρόμο για να συνειδητοποιήσουμε ένα απλό μήνυμα: ότι κι άλλοι άνθρωποι αισθάνονται αυτό που αισθανόμαστε κι ότι μπορούμε να επικοινωνήσουμε με τα συναισθήματά τους. Η συνειδητοποίηση αυτή μάς χαρίζει ωριμότητα και μας κάνει να νιώθουμε πιο δυνατοί όταν ερχόμαστε σε επαφή με αυτές τις απλές αλήθειες. Οταν πολιορκούμαστε από την παγκοσμιοποίηση, όταν βομβαρδιζόμαστε από τις διαφημίσεις των ΜΜΕ, πέφτουμε σε σύγχυση και πρέπει να καταβάλουμε μεγάλη προσπάθεια για να μπορέσουμε να διακρίνουμε ανάμεσα στα πράγματα που είναι σωστά κι αληθινά και στα πράγματα που δεν είναι παρά τεχνάσματα που βοηθούν κάποιες επιχειρήσεις να βγάλουν λεφτά.
Αυτό που με γοητεύει τον τελευταίο καιρό είναι ότι δημιουργούμε εικονικούς τρόπους ζωής, που δεν έχουν και πολύ να κάνουν με την πραγματικότητα. Καταφεύγουμε στον υπολογιστή, που μας υπενθυμίζει πόσο πολύ διψάμε για απλούς τρόπους να κατανοήσουμε τον εαυτό μας και να συνδεθούμε με τους άλλους, να ταξιδέψουμε στο συναισθηματικό μας κόσμο και να ξεκλειδώσουμε τις πόρτες της πνευματικότητάς μας, που θα μας επιτρέψουν να ωριμάσουμε και να εξελιχθούμε και να αγγίξουμε τις πραγματικές μας δυνατότητες. Και πιστεύω ότι τελικά αυτό είναι που οι άνθρωποι επιθυμούν πραγματικά να κάνουν – πέρα βέβαια από να αγαπηθούν ή να ικανοποιήσουν άλλες βασικές τους ανάγκες.
Η μουσική είναι για μένα σημείο αναφοράς σε αυτό το ταξίδι αναζήτησης. Είναι το αποκορύφωμα της κατανόησης. Ενας αληθινός τόπος. Κάτι το απόλυτο. Δεν μπορεί να διαλυθεί δεν μπορεί να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης μπορεί να πουληθεί εξωτερικά, υλικά, αλλά όσον αφορά την εσωτερική της ουσία ως δημιουργίας, είναι απόλυτα αγνή και μας επιτρέπει να έρθουμε σε επαφή με το συναισθηματικό μας ιστό. Κι αυτός για μένα είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας. Είναι τόσο σημαντικός όσο να περπατάς μέσα σ’ ένα δάσος. Κι επειδή στις πόλεις τα δάση δεν είναι πάντα διαθέσιμα, πρέπει να ανακαλύψουμε άλλου είδους δάση και να τα φέρουμε στις πόλεις μας.
Ο μεγαλύτερος φόβος μου είναι ο ρατσισμός. Φοβάμαι πολύ το ρατσισμό και το πόσο εύκολα μπορεί να γεννηθεί. Μπορούμε πάρα πολύ γρήγορα να μετατραπούμε σε φασίστες. Ο φασισμός είναι δυστυχώς «παρών» στο σημερινό μας κόσμο. Είμαι πολύ απογοητευμένη -αν και έχω πάψει πια να εκπλήσσομαι- από τις πολιτικές αποφάσεις των κυβερνήσεων, ιδιαίτερα της Αυστραλίας και των ΗΠΑ. Και πίστευα ότι αφού έχουμε αντιμετωπίσει και στο παρελθόν τα ίδια προβλήματα, θα είχαμε τουλάχιστον μάθει να τείνουμε κλάδον ελαίας και να κάνουμε συμβιβασμούς μεταξύ μας αντί να προελαύνουμε και να αφανίζουμε ολόκληρους πολιτισμούς.
Σε τι είμαστε σήμερα καλύτεροι από τον Χίτλερ, τον Στάλιν και τον Μουσολίνι; Σε τίποτα. Διαπράττουμε τις ίδιες φρικαλεότητες, αλλά δεν είμαστε ακόμα υπόλογοι γι’ αυτές και δεν θα είμαστε για τα επόμενα 20-30 χρόνια. Αυτά συμβαίνουν σήμερα στον κόσμο που ζούμε κι εμείς παρακολουθούμε ντοκιμαντέρ για τον Χίτλερ, τον Στάλιν και τον Μουσολίνι. Και τα ντοκιμαντέρ για τον Τζορτζ Μπους πού είναι; Δεν έχουν γυριστεί ακόμα, αλλά σε είκοσι χρόνια θα τα βλέπουμε και θα μαθαίνουμε πόσους ανθρώπους δολοφόνησε. Σήμερα δεν μπορούμε να τα δούμε γιατί δεν μας επιτρέπεται – αυτός είναι ο φασισμός κι αυτό είναι που με τρομάζει: η παραπληροφόρηση.
Η μουσική μπορεί να αποτελέσει πανάκεια, αλλά δεν θα μπορέσει να δώσει ελπίδα – δεν πρόκειται να λύσει τέτοιου είδους προβλήματα. Αυτό που μπορεί η μουσική να προσφέρει σε έναν ακροατή που βρίσκεται σε απομόνωση είναι η δυνατότητα να έρθει σε επαφή με τον ιδιωτικό του κόσμο, πράγμα που διαφορετικά δεν θα είχε τη δυνατότητα να κάνει. Γι’ αυτό κι η μουσική είναι ιερή: γιατί έχει την ικανότητα να μας φέρνει σε επαφή με τα βαθύτερα αισθήματά μας.
Αυτό που μου κεντρίζει τη φαντασία σε σχέση με τη μουσική είναι η ίδια η δομή της. Οταν έχουμε μπροστά μας ένα μουσικό κομμάτι, ένα προϊόν έμπνευσης, είναι σαν να διαβάζουμε ένα αφήγημα. Και, ακόμα κι αν είναι αφηρημένο, είναι μια ιστορία της καρδιάς. Κι αν οι άλλοι μπορούν να επικοινωνήσουν με αυτό, είναι σαν να έχουμε προσφέρει ο ένας στον άλλον ένα απάγκειο, και μπορεί αυτό να διαρκεί τρία μόνο λεπτά, αλλά μπορούμε να βασιστούμε σ’ αυτό προσωρινά για να έρθουμε σε επαφή με τον ιδιωτικό μας κόσμο. Δεν υπάρχει τίποτα θρησκευτικό σε αυτό, δεν πρόκειται να σου αλλάξει τη ζωή, αλλά μπορεί να σου προσφέρει μια στιγμή παρηγοριάς. Κι αυτό για μένα είναι τόσο σημαντικό όσο και το να επινοείς ένα καινούργιο παυσίπονο.
Είναι εξαιρετικά δύσκολο να παραμείνει κανείς ζωντανός. Ελάχιστα πράγματα έρχονται στη ζωή μας, προσφέροντας ελπίδα με αθώο τρόπο, χωρίς να μας παίρνουν τίποτα για αντάλλαγμα. Αυτή είναι και η έννοια της περιποίησης, της φροντίδας. Είναι σαν να ποτίζεις τα λουλούδια του διπλανού σου μέσα στο μυαλό και την καρδιά του.
